Słownik | Czakry.pl

A

Ajna (Trzecie oko): Czakra w obrębie „trzeciego oka” (okolica między brwiami), kojarzona z intuicją i wglądem. Czytaj: Czakra Trzeciego Oka
Anahata (Czakra Serca): Obszar serca; symbolicznie miłość, współczucie i równowaga. Czytaj: Czakra Serca
Asana: Pozycja jogi. W naszym przewodniku stawiamy na łagodne, dostępne warianty i komfort. Zobacz: Asany
Apana (Apana‑Vayu): „Prąd” energii kojarzony z ruchem ku dołowi (uziemienie, rozluźnianie). W praktyce: wydech i poczucie ciężkości oparte o podłoże.
Apanasana: Łagodna pozycja „kolana do klatki piersiowej”, wspierająca rozluźnienie dolnych pleców i brzucha. W sekwencjach: Asany
AUM / OM: Tradycyjny dźwięk/mantra symbolizująca jedność i początek. W praktyce używana łagodnie jako punkt skupienia. Zobacz: Medytacja
Anuloma Viloma / Nadi Shodhana: Naprzemienne oddychanie przez nozdrza. Dla początkujących zalecamy miękkie wersje bez zatrzymań oddechu. Bezpieczne wskazówki: Oddech

B

Balasana: Pozycja „dziecka” – spoczynkowa, wspierająca wyciszenie układu nerwowego. Czoło warto podeprzeć. Zobacz: Asany
Bandha: „Zamki” mięśniowe (np. mula bandha). Zaawansowane; początkującym proponujemy skupienie na naturalnym oddechu bez napinania dna miednicy.
Bīja (bija) mantra: Krótka sylaba kojarzona symbolicznie z czakrą (np. LAM, VAM, RAM, YAM, HAM, OM). Pomocna jako cichy, mentalny punkt uwagi.
Bhujangasana: Pozycja „kobra” – w wersji łagodnej (niska) wspiera otwarcie klatki i mobilność kręgosłupa. W sekwencjach: Asany
Body scan (skan ciała): Łagodna praktyka kierowania uwagi po kolei na części ciała. Instrukcja: Body scan
Box breathing (4‑4‑4‑4): Wdech 4, pauza 4, wydech 4, pauza 4. Dla początkujących – krótkie odcinki i pełen komfort; jeśli pauzy są napięte, wybierz 4–6 bez pauz. Zobacz: Oddech

C

Czakra: W tradycji jogi – symboliczny „ośrodek” uwagi związany z pewnymi jakościami (np. serce, gardło). Na stronie traktujemy je jako mapę do praktyki. Wprowadzenie: Czym są czakry?
Cisza medytacyjna: Stan bez dążenia do bodźców; proste siedzenie i obserwacja. Często łączona z praktyką korony (Sahasrary). Medytacja ciszy
Koherencja oddechowa: Łagodny rytm oddechu (np. 4–6) wspierający równowagę układu nerwowego. Zobacz: Oddech 4–6

D

Dharana: Skupienie – utrzymywanie uwagi na wybranym obiekcie (oddech, kolor, mantra). Krok przed medytacją w klasycznych opisach.
Dhyana: Medytacja – płynne, ciągłe skupienie. W praktyce: miękka, życzliwa uwaga bez presji.
Drishti: Punkt skupienia wzroku (np. czubek nosa, horyzont). Pomaga ukoić rozproszenie.

E

Energia (w ujęciu praktyki): Słowo‑skrót na odczucia ciała/oddechu/uwagi. Używamy metaforycznie: pomaga nazywać doświadczenia bez „testów poprawności”.
Ekspansja/miękkość: Wrażenie „większej przestrzeni” w ciele/oddechu, często po dłuższym wydechu lub odpoczynku.

G

Gardło (Viśuddha): Czakra kojarzona z komunikacją i prawdą. Kolor: niebieski. Czytaj: Czakra Gardła
Uziemienie: Poczucie kontaktu z podłożem, stabilności i ciężkości ciała. Wspiera je łagodny wydech i praca z Muladharą. Zobacz: Podstawy

H

HAM: Bīja mantry kojarzona z gardłem (Viśuddhą). W praktyce: cichy szept w myślach przy wydechu.
Hatha joga: Ogólne określenie praktyk łączących pozycje, oddech i skupienie. W naszym ujęciu – łagodnie, dla codziennego dobrostanu.

J

Japa: Powtarzanie mantry (na głos lub w myślach), czasem z użyciem koralików mala. Dla chętnych – nieobowiązkowe.
Joga Nidra: „Jogiczny sen” – prowadzona relaksacja/medytacja. Wspiera odpoczynek; nie jest snem.

K

Kolory czakr: Praktyczna mapa barw powiązana symbolicznie z obszarami ciała. Wspiera wizualizację – nie jest testem. Zobacz: Symbole i kolory
Korona (Sahasrara): Czakra „korony” – skojarzona z ciszą i łącznością. Kolor: fiolet/biel. Czytaj: Czakra Korony
Krija: Ćwiczenia oczyszczające w tradycji jogi. Wymagają instrukcji i ostrożności; nie są częścią naszego programu dla początkujących.
Kundalini: Symboliczny opis „przebudzenia energii”. W praktyce początkujących – zostajemy przy łagodnym oddechu, uważności i komforcie.
Kumbhaka: Zatrzymanie oddechu. Może być intensywne – nie zalecamy na start. Jeśli czujesz napięcie, zrezygnuj i wróć do 4–6.

L

LAM: Bīja związana z Muladharą (Podstawy). Miękko powtarzana w myślach pomaga skupić uwagę na uziemieniu.
Lotos: Symboliczny kwiat używany do przedstawiania czakr (liczba płatków różna w zależności od tradycji). Symbole i kolory

M

Manipura (Splot Słoneczny): Obszar brzucha, skojarzony ze sprawczością i „ogniem”. Kolor: żółty. Czytaj: Splot słoneczny
Muladhara (Podstawy): „Korzeń”, stabilność i bezpieczeństwo. Kolor: czerwony. Czytaj: Podstawy
Mantra: Słowo/dźwięk używany do skupienia. Może być powtarzany na wdechu/wydechu (np. So‑Ham).
Mudra: „Pieczęć”, gest dłoni (np. gyana mudra – kciuk+palec wskazujący). Opcjonalna jako wsparcie skupienia.
Medytacja: Łagodne siedzenie w uważności, z oddechem lub bez mantry. Wprowadzenie: Medytacja

N

Nadi: „Kanały” energii (Ida, Pingala, Sushumna) – język symboli w tradycji jogi. Pomaga porządkować praktykę oddechu i uwagi.
Nadi Shodhana: Patrz: Anuloma Viloma. Wersje bez zatrzymań oddechu są łagodniejsze dla początkujących.
Navasana: „Łódka” – pozycja wzmacniająca centrum. W wersji pół (z ugiętymi kolanami) łagodniejsza. W sekwencjach: Asany

O

Oddech 4–6: Wdech do 4, wydech do 6 przez nos. Dostosuj długości do komfortu (np. 3–4). Instrukcja: Oddech 4–6
OM: Patrz: AUM/OM. Czasem łączone z praktyką korony (cisza, fiolet/biel).
Otwarcie klatki: Grupa łagodnych pozycji i mikro‑ruchów wspierająca przestrzeń w oddechu piersiowym. Zobacz: Asany – Anahata

P

Prana: Umowna nazwa „siły życiowej”. W praktyce – oddech, czucie ciała i ukierunkowana uwaga.
Pranajama: Praktyki oddechowe. Na Czakry.pl polecamy łagodne formy bez forsowania i długich zatrzymań. Pranajama 101
Pratyahara: „Wycofanie zmysłów” – kierowanie uwagi do wewnątrz (cisza, relaks). W praktyce: mniej bodźców, więcej odpoczynku.
Anahatasana (Puppy pose): Pozycja „piesek” – rozciąga delikatnie przód ciała. W sekwencjach: Anahata

R

RAM: Bīja mantry kojarzona z Manipura (splot słoneczny). Może wspierać skupienie w okolicy brzucha.
Relaksacja: Świadomy odpoczynek (np. Savasana, Body scan). Pomaga zamknąć praktykę i zauważyć efekt.

S

Sahasrara: Patrz: Korona. Czytaj: Czakra Korony
Samadhi: Opis stanu głębokiego skupienia/wyciszenia. Nie cel na siłę – traktujemy jako inspirację, nie normę.
Savasana: Pozycja relaksu na plecach. Rekwizyty (koc/wałek) pod kolana ułatwiają rozluźnienie. Zobacz: Asany
Serce (Anahata): Patrz: Anahata. Czytaj: Czakra Serca
So‑Ham: Łączy naturalny wdech („So”) i wydech („Ham”) jako cichy punkt uwagi. Przewodnik: So‑Ham
Sushumna: „Środkowy kanał” w symbolice nadi – oś wzdłuż kręgosłupa. Traktowany jako mapa skupienia w praktyce.
Swadhisthana (Sakralna): Obszar miednicy i podbrzusza; kreatywność, relacje. Kolor: pomarańcz. Czytaj: Czakra Sakralna

T

Tadasana: Pozycja „góry” – neutralna postawa stojąca, uziemienie i wydłużenie. W sekwencjach: Asany
Trataka: Wpatrywanie w punkt (często płomień świecy). Dla wrażliwych oczu – lepiej wybrać miękkie skupienie z zamkniętymi oczami.
Trzecie oko: Popularna nazwa Ajnay. Czytaj: Czakra Trzeciego Oka

U

Ujjayi: Technika oddechu ze zwężeniem w gardle („szmer oceanu”). Może zwiększać napięcie – początkującym częściej polecamy 4–6 bez zwężania.
Uttanasana: Skłon w przód. Ugnij kolana i podeprzyj dłonie/klocki, by chronić plecy i tyły nóg. Zobacz: Asany

V

VAM: Bīja mantry przypisywana Swadhisthanie (sakralna). Miękko powtarzana przy wydechu.
Viparita Karani: „Nogi na ścianie” – łagodna odwrócona. Nie dla osób z przeciwwskazaniami do pozycji odwróconych. W sekwencjach: Asany
Viśuddha: Patrz: Gardło. Czytaj: Czakra Gardła

W

Virabhadrasana (Wojownik): Pozycje „wojownika” I/II – budują stabilność i świadomość nóg. Wersje skrócone są łagodniejsze. Zobacz: Asany
Wydech (dłuższy niż wdech): Praktyczna wskazówka wspierająca układ nerwowy (np. 4–6). Nie forsuj – dostosuj do komfortu. Oddech 4–6

Y

YAM: Bīja związana z Anahatą (serce). Często powtarzana mentalnie z wydechem.
Yama/Niyama: Ogólne zasady/etyka praktyki (np. życzliwość, niewyrządzanie krzywdy). W praktyce domowej: delikatność i szacunek dla ciała.